Το Σύστημα της A.R.M.A.

Αγαπητοί φίλοι των Δυτικών Πολεμικών Τεχνών,

θα θέλαμε μέσω αυτού του κειμένου να σας ενημερώσουμε για την A.R.M.A (Association for Renaissance Martial Arts ή Οργανισμός Αναγεννησιακών Πολεμικών Τεχνών, www.thearma.org) και την δράση της στην Ελλάδα. Η ARMA είναι ένας μη κερδοσκοπικός, επιμορφωτικός και ακαδημαϊκός οργανισμός, ο οποίος ιδρύθηκε το 1992 -με ενεργή παρουσία στο διαδύκτιο από το 1996- και διευθύνεται από τον διεθνούς φήμης οπλομάχο, John Clements. Σκοπός του καταξιωμένου αυτού οργανισμού, που βρίσκεται πάντα στην αιχμή της εν λόγω μελέτης, είναι η αναγέννηση και αναμόρφωση των ξεχασμένων Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών (με έμφαση στην σπαθασκία), προσφέροντας στα μέλη του αυθεντική διδασκαλία της ιστορικής Δυτικής οπλομαχίας και άοπλης μάχης. Στην χώρα μας, η ARMA εκπροσωπείται από το ελληνικό της παράρτημα, δηλαδή το επίσημο ARMA Hellas Study Group. Ως μέλη του Study Group ωφείλουμε να εστιάσουμε την προσοχή σας σε μία πληθώρα σημείων–κλειδιών που αφορούν το “πνεύμα” και το “σώμα” του οργανισμού.

Λαμβάνοντας υπόψιν μας ότι στην Ελλάδα υπάρχει αρκετή σύγχυση και άγνοια γύρω από το θέμα των Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών, επιτρέψτε μας να κάνουμε αρχικώς κάποιες απαραίτητες διευκρινίσεις, έτσι ώστε να αρχίσει να ξεκαθαρίζει κάπως το τοπίο. Υπάρχουν πέντε πολύ γνωστά είδη σπαθασκίας, τα οποία μπορεί μεν να είναι αξιόλογα, αλλά δεν έχουν καμία σχέση με το σύστημα της ARMA ούτε και με την ιστορικά ακριβή και αυθεντική οπλομαχία του μεσαίωνα και της ανναγένησης και μπορεί μέσω ενός άστοχου συσχετισμού να οδηγήσουν, ενδιαφερόμενους και μη, σε διαφόρων ειδών παρερμηνείες.

Η Κλασσική Ξιφασκία (Classical Fencing) έχει να κάνει με την εξάσκηση του epee, του small-sword και του saber, όπως περίπου χρησιμοποιήθηκαν σε μονομαχίες από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα. Η ιδέα (και όχι η πρακτική) της κλασσικής ξιφασκίας βασίζεται τόσο στις αιματηρές, όσο και στις αναίμακτες μονομαχίες τιμής μεταξύ διάφορων ευγενών της παραπάνω ιστορικής περιόδου. Παρόλο που υπάρχει ενδιαφέρον για τις τεχνικές που προέκυψαν από αυτούς τους συγκεκριμένους τύπους σπαθιών, η ARMA απέχει από τη διεξαγωγή οποιουδήποτε είδους μονομαχίας τιμής.

Το Ολυμπιακό Άθλημα της Ξιφασκίας (Sport Fencing) είναι ίσως το πιό γνωστό από αυτά τα πέντε είδη και αποτελεί τον απευθείας απόγονο του προηγουμένου. Χωρίζεται σε τρείς κατηγορίες, το epee, το fleuret και τη σπάθη, ενώ ο εξοπλισμός του απαρτίζεται από ξίφη ασκήσεως (foils) και ειδικές στολές, όπου σημειώνονται πόντοι μέσω ενός απλού ηλεκτρονικού κυκλώματος που τα συνδέει. Αποτελεί σίγουρα ένα πολύ έντονο και ανταγωνιστικό είδος άθλησης αλλά η εξέλιξή του σε ένα διεθνές παιχνίδι με διάφορους περιοριστικούς κανονισμούς το έχει απομακρύνει σε μεγάλο βαθμό από την αρχική πολεμική του φύση.

Η Θεατρική και Κινηματογραφική Ξιφασκία βασίζεται στην αισθητική των ιστορικών μονομαχιών, όπου τα ξίφη χρησιμοποιούνται ως εργαλεία εντός των πλαισίων της ηθοποιίας. Όπως θα έχετε παρατηρήσει, κυρίως στις διάφορες χολυγουντιανές παραγωγές, οι μονομαχίες αποσκοπούν στο να δημιουργήσουν σκηνές έντασης και αγωνίας με την βοήθεια των ειδικών εφφέ, ενώ η κινησιολογία είναι αποτέλεσμα μιας πολύ καλά προβαρισμένης χορογραφίας. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται μπορεί μεν να είναι εντυπωσιακές και πολύ διασκεδαστικές, αλλά δεν μπορούν να συγκριθούν με την πρακτικότητα και τη φυσική κινησιολογία μιας αυθεντικής πολεμικής τέχνης. Επίσης, το stage fighting είναι υπεύθυνο για πολλές λανθασμένες εντυπώσεις που έχουμε σήμερα για τις ιστορικές μάχες και μονομαχίες.

Υπάρχει διεθνώς μια πληθώρα συλλόγων Αναβίωσης, οι οποίοι μέσα στα πλαίσια της αναδημιουργίας διαφόρων τεχνών και επιστημών του παρελθόντος, προσπαθούν να φέρουν ξανά στο προσκήνιο τις Ιπποτικές μονομαχίες τιμής. Τα Ιπποτικά Τουρνουά και οι προσωπικές μονομαχίες μεταξύ ευγενών έχουν αδιαμφισβήτητα ιστορική βάση αλλά μελετώντας την πολεμική ιστορία των ευρωπαϊκών πολιτισμών θα διαπιστώσετε ότι οι μονομαχίες αυτού του είδους ήταν απλά μια αμελητέα όαση μέσα στο χάος των καταστροφικών πολέμων, οι οποίοι αποτελούσαν την σκληρή πραγματικότητα που βίωνε σε καθημερινή βάση ο μέσος άνθρωπος. Σεβόμαστε απεριόριστα την ευγενική καταγωγή των αρχαίων λαών της Ευρώπης, αλλά ως μέλη της ARMA προσεγγίζουμε την Δυτική οπλομαχία από την σκοπιά της πολεμικής πρακτικότητας και του αποτελέσματος.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι προσέγγισης της ιστορικής Δυτικής Σπαθασκίας τους οποίους δεν μπορούμε να κατατάξουμε σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες. Οι αναπαραστάσεις μεγάλων ιστορικών μαχών από ομάδες αναβίωσης, οι “φανταστικοί” πόλεμοι που διεξάγουν οι λάτρεις των παιχνιδιών ρόλων (live-action role-playing games), ακόμη και η χρήση του ξίφους υπό τη συνοδεία μουσικής από ανθρώπους που ασχολούνται με ασκήσεις χαλάρωσης και διαλογισμού, είναι κάποια από τα είδη που δεν μπορούν να αξιολογηθούν μέσα στα πλαίσια της ανταγωνιστικής άθλησης και οπλομαχίας. Ο Ρομαντισμός, η Φαντασία και η ψυχική Αρμονία, αποτελούν αδιαμφισβήτητα παράγοντες ζωτικής σημασίας για τον άνθρωπο. Όμως, όταν κάποιος αποφασίζει συνειδητά να ασχοληθεί με τον χώρο των Πολεμικών Τεχνών, πρέπει να έχει πολύ καλά στο νού του ένα πράγμα: Τα όπλα σχεδιάστηκαν για να αφαιρούν ανθρώπινες ζωές με τον πιό αποτελεσματικό τρόπο και δεν μπορούμε, ούτε και πρέπει, να τα βλέπουμε απλά ως παιχνίδια ή εργαλεία. Έστω και αν τα ιστορικά όπλα δεν έχουν καμία χρηστική αξία στον πόλεμο σήμερα, θα πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε με απόλυτη σοβαρότητα και με πλήρη συνειδητότητα της φονικής τους φύσης.

Σε αντίθεση με τα πέντε προηγούμενα είδη σπαθασκίας, η ARMA έχει να προτείνει μία πολύ διαφορετική μεθοδολογία η οποία βασίζεται στις αυθεντικές ιστορικές πηγές και στα ακριβή ιστορικά όπλα. Η έρευνα και η μελέτη των ιστορικών εγχειριδίων μάχης (τα γνωστά fechtbucher), τόσο των κειμένων όσο και της εικονογράφησης, συνδιαζόμενες με τη συγκριτική ανάλυση που προκύπτει μέσω της πρακτικής και εμπειρικής χρήσης ακριβέστατων αντιγράφων ιστορικών όπλων και πανοπλιών, δεν έχουν καμία σχέση με την τυχαία ή φανταστική αναδημιουργία, ούτε με την αντιγραφή των ανατολικών Πολεμικών Τεχνών και του Σύγχρονου Αθλήματος της Ξιφασκίας. Το Σύστημα της ARMA για την άσκηση και τη μελέτη της ιστορικής Δυτικής οπλομαχίας, συνίσταται από 4 βασικά εργαλεία και 5 θεμελιώδεις μεθόδους εκπαίδευσης που έχουν ως εξής:

 

Τα Εργαλεία

Εάν κάποιος προσεγγίσει την ιστορική Δυτική Σπαθασκία μόνο από την πλευρά των ακαδημαϊκών γνώσεων και της μουσειακής μελέτης είναι πολύ εύκολο να βγάλει τυφλά συμπεράσματα και να κάνει αόριστες υποθέσεις σχετικά με ένα αντικείμενο που είναι κατεξοχίν πρακτικό και εμπειρικό. Γι’ αυτό το λόγο τα μέλη της ARMA χρησιμοποιούν τέσσερις τύπους ‘εργαλείων’, έτσι ώστε να αποκτήσουν όσο το δυνατόν τελειότερη και πιο ολοκληρωμένη άποψη περί της αληθινής χρήσεως του Δυτικού Ξίφους.

Οι μεταλλικές ρέπλικες αποτελούν ένα πολύ καλό εργαλείο για ατομική προπόνηση, αλλά για να πραγματοποιηθούν ομαδικές ασκήσεις χρειαζόμαστε σαφώς μεγαλύτερη ασφάλεια. Οι πιό ασφαλείς ‘εξομοιωτές’ σπαθιών είναι τα ξύλινα ξίφη (wooden wasters), τα οποία έχουν σχεδόν το ίδιο βάρος με τα αληθινά και η ανατομία τους είναι σχετική και ανάλογη. Με την χρήση των waster μπορούν να εκτελεστούν προκαθορισμένες ή μη ασκήσεις των πιό βασικών τομών, κοψιμάτων και νύξεων, όπως και συνασκήσεις με μια σειρά επιθέσεων και αντεπιθέσεων στο μισό ή στο ένα τέταρτο της κανονικής δύναμης και ταχύτητας σε semi-contact. Μερικές από αυτές τις ασκήσεις μπορεί να συμπεριλαμβάνουν και τεχνικές grappling ή sword-grabbing.

Το βασικότερο ίσως από τα αντικείμενα που πρέπει να αποκτήσει κάποιος που για πρώτη φορά εισέρχεται στο χώρο της ιστορικής Δυτικής Σπαθασκίας είναι ένα ακριβές αντίγραφο μεσαιωνικού ξίφους. Μία πολύ ακριβής replica μπορεί να αποτελέσει τον καλύτερο δάσκαλο όσον αφορά το βάρος, το υλικό κατασκευής, την ανατομία, αλλά και την αισθητική ενός αληθινού σπαθιού (αναφερόμενοι σε replica swords δεν εννοούμε τα διάφορα fantasy wall-hanger ή οτιδήποτε είναι κατασκευασμένο από stainless steel που κυκλοφορούν στην αγορά και είναι απολύτως αναξιόπιστα και ανακριβή). Ένα λοιπόν ακόμα από τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε στην ARMA είναι αληθινά ξίφη με αμβλυμένες -για λόγους ασφαλείας-λεπίδες (blunt swords), με τα οποία εκτελούμε διάφορες προκαθορισμένες ή μή αλληλουχίες κινήσεων και τεχνικών. Εκεί όπου δίνεται ιδιαίτερη έμφαση, είναι στο ότι αυτές οι τεχνικές χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν ώστε να πλήττουν θανατηφόρα έναν αντίπαλο. Μπορεί, μεν, να μην τις χρησιμοποιούμε πλέον για τον ίδιο σκοπό, αλλά για να επιτύγχουμε την όσο το δυνατόν πιο ακριβή εκτέλεσή τους, πρέπει να τις εξασκούμε με δυναμική, ταχύτητα και φυσικά με πλήρη ευσυνειδησία (light contact).

Για να εκτελεστούν ορθά οι συνασκήσεις – δηλαδή, με πλήρη full contact δύναμη, ταχύτητα και με πρόθεση να πλήξουν τον αντίπαλο – χρησιμοποιούνται ξύλινα ή μεταλλικά όπλα επικαλυμμένα με πολυουρεθανικό αφρό (padded contact-weapons). Τα padded όπλα είναι επίσης πολύ ασφαλή εργαλεία, με τα οποία μπορούν να πραγματοποιηθούν οι διάφορες ακήσεις και το ελεύθερο sparring με όσο το δυνατόν πιό ρεαλιστικό τρόπο.

Έχοντας καλύψει τα διάφορα είδη επαφής (light, semi και full contact) και πάλι λείπει ένα είδος άσκησης με το οποίο θα επιτυγχάνεται η πραγματική αίσθηση τομών και νύξεων. Μιας και τα πραγματικά χτυπήματα σε αντιπάλους με πραγματικά όπλα απαγορεύονται για τους πλέον ευνόητους λόγους, χρειάζεται να κάνουμε δοκιμές τομών και νύξεων (test-cutting) έτσι ώστε να εξετάσουμε την αληθινή και πρακτική αξία ενός ξίφους ή άλλου ιστορικού όπλου καθώς και των σωστών γωνιών τομής/νύξης. Εκεί χρησιμοποιούμε μεταλλικές ρέπλικες με ακονισμένες λεπίδες (sharp blades). Οι ασκήσεις για το test-cutting γίνονται κυρίως σε χαρτόνι, σε καλάμια από μπαμπού, τυλιγμένες εφημερίδες, μέρη από μεταλλικές πανοπλίες, κλπ.

 

Οι Μέθοδοι

Οι θεμελιώδεις μέθοδοι εκπαίδευσης της ARMA βασίζονται, πρωτίστως, στην κατανόηση της ολότητας των πολεμικών τεχνικών που αναπτύχθηκαν  στην Ευρώπη (Ανατολική και Δυτική) κυρίως από τα μέσα του 14ου μ.Χ. αιώνα μέχρι και τον 17ο (χωρίς να περιορίζεται στην συγκεκριμένη ιστορική περίοδο). Η κατανόηση αυτή μπορεί να επέλθει μόνο μέσω της συγκριτικής μελέτης των πηγών και όχι μέσω μίας υποκειμενικής μεθόδου σύνθεσης αυτών. Επιδιώκουμε να “διυλίζουμε” τις τεχνικές των διδασκαλιών αναζητώντας την αλήθεια –υπό την έννοια της αγνής πληροφόρησης– αποφεύγοντας να εμπλουτίζουμε την ήδη θολή πραγματικότητα με σύγχρονες ιδεολογίες, απόψεις και υποθέσεις. Το “σύστημα της ARMA” σημαίνει: Ερευνώ – Αναλύω – Εκτελώ Τεχνικές και Κινήσεις – Επιστρέφω στην Αρχή – Επαναλαμβάνω – και Αναλύω ξανά. Η πολυετής εμπειρία των μελών της ARMA εγγυάται ότι η μεθοδολογία που ακολουθείται δεν είναι απλά και μόνο δοκιμασμένη αλλά και αδιαμφισβήτητα επιτυγχής.

Κατάρτιση: Ως γνωστόν, η Θεωρία και η Ορθή Σκέψη πρέπει να προηγούνται της Πράξης και ως εκ τούτου κάθε μέλος της ARMA ωφείλει α) να μελετά διαρκώς το πλήθος των ιστορικών εγχειριδίων οπλομαχίας (γνωστα στη γερμανική ως fechtbucher), β) να μελετά τα διάφορα έργα σύγχρονων εκπαιδευτών και ακαδημαϊκών των δυτικών πολεμικών τεχνών (αυτών που διαθέτουν εμπράκτως αποδεδειγμένη πείρα και γνώση επί του αντικειμένου και όχι τυχαία αναγνώσματα), γ) να ενημερώνεται, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, για τα νέα που αφορούν την ιστορική Ευρωπαϊκή οπλομαχία μέσω του διαδυκτίου (από σχετικές ιστοσελίδες και forum).

Επικοινωνία: Ο ακρογωνιαίος λίθος της ARMA είναι οι προσωπικές επαφές και οι αρμονικές σχέσεις, τόσο των μελών μεταξύ τους, όσο και του οργανισμού με άλλες ομάδες ή συλλόγους, όμοιους ως προς το “πνεύμα” αυτού (με αντίστοιχους Συλλόγους Πολεμικών Τεχνών που μέσω των δραστηριοτήτων τους φροντίζουν να υπηρετούν και να προάγουν το αθλητικό πνεύμα του Συν-αγωνισμού, του Ήθους και της Αλήθειας). Γι’ αυτούς τους λόγους, το κάθε μέλος της ARMA ωφείλει να συμμετέχει ενεργά και δυναμικά α) στα διάφορα σεμινάρια που διοργανώνονται από τον ίδιο τον Σύλλογο ή από φίλιους προς αυτόν, β) στις προπονήσεις και τις συναντήσεις των μελών με σοβαρότητα, ήθος και συνέπεια, γ) στους ζωντανούς και τους online διαλόγους που αφορούν την ARMA και τις Δυτικές Πολεμικές Τέχνες, δ) στη συντήρηση και την ανάπτυξη της ιστοσελίδας που εκπροσωπεί τον οργανισμό ή τα εκάστοτε παραρτήματά του.

 

Εξάσκηση: “Η Άσκησις είναι καλύτερη από την Τέχνη, διότι η Άσκησις μπορεί να είναι επαρκής χωρίς την Τέχνη, ενόσω η Τέχνη δεν σημαίνει τίποτε χωρίς την Άσκηση” – HankoDoebringer, 14ος αιώνας.  Τα λόγια του δάσκαλου Doebringer δεν αρκούν για να μπορεί κάποιος να επικαλείται ότι κατέχει έστω και μέρος της Τέχνης, αλλά αρκούν ώστε να γίνει σαφές ότι κάθε μέλος της ARMA ωφείλει να μην αμελεί της ασκήσεις του και τις συνασκήσεις με ακριβή ιστορικά αντίγραφα όπλων, πανοπλιών και λοιπών εργαλείων.

Ελεύθερες Ασκήσεις: Όπως προαναφέραμε και στην παράγραφο που αφορά τα “εργαλεία” της ARMA, για λόγους ασφαλείας στις ομαδικές ασκήσεις, κάθε μέλος του Συλλόγου ωφείλει να έχει στην κατοχή του α) τουλάχιστον 1 wooden waster και 1 padded contact weapon, β) ένα αντίγραφο ιστορικού μεσαιωνικού σπαθιού (τύπου longsword) με λεπίδα που να μήν είναι ακονισμένη, ενώ στην πορεία θα πρέπει να προμηθευτεί και να εξασκηθεί με wasters και ρέπλικες διάφορων ιστορικών όπλων και διαφορετικών τύπων, έτσι ώστε σιγά-σιγά να αναπτύξει τεχνικές ενάντια σε μία ποικιλία όπλων και πολεμικών τακτικών.

Έρευνα και Πειραματισμός: Μετά το πέρας της διδασκαλίας των βασικών τεχνικών και ασκήσεων, τα μέλη της ARMA, έχοντας αποκτήσει μία ισχυρή βάση που χαρακτηρίζεται από αυθεντικότητα (στις τεχνικές), ακρίβεια (στις εκτελέσεις), φυσικότητα (στην κινησιολογία) και πρακτικότητα (στα αποτελέσματα), καλούνται να ερευνήσουν σε βάθος τις διάφορες διδασκαλίες και να αναδημιουργήσουν τις τεχνικές προσεγγίζοντας, όσο το δυνατόν την τελειότητα και την πληρότητα. Οι μεγάλοι fechtmeisters του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης έχουν αφήσει τεράστια κενά και ερωτηματικά, όσον αφορά τις Πολεμικές τους Τέχνες και εμείς καλούμαστε να τα συμπληρώσουμε και να τα απαντήσουμε, πρωτίστως με σεβασμό στην Τέχνη και τον Άνθρωπο. Όπως έχει πει και ο John Clements “there is nothing secret or special really, just plenty of hard training, intensive study and emphasis on free-play…”

Ελπίζουμε μέσω αυτού του κειμένου να έχουμε καλύψει με σχετική επάρκεια τυγχόν απορρίες περί του συστήματος της ARMA και θα θέλαμε να σας βεβαιώσουμε ότι: σκοπός της ARMA Hellas δεν είναι να εγκολπώσει έναν σύλλογο ιστορικής Ευρωπαϊκής οπλομαχίας με όσο περισσότερα μέλη γίνεται αλλά να θυμήσει στους ανθρώπους που ενδιαφέρονται τη σημασία της Ευρωπαϊκής Παράδοσης των Πολεμικών Τεχνών, μέρος της οποίας είναι και η δική μας Ελληνική Παράδοση.

 

ARMA Hellas